Πριν λίγους μήνες η πικροδάφνη κινδύνεψε με… ολικό αφανισμό μετά από μία κάπως ανόητη δημοσίευση στα social και την αμέσως μετά -σουρεαλιστική- σύμπραξη του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) και των Εθελοντών Φιλόζωων Εκάλης.
Η αφορμή για να κινδυνέψει το φυτό με… ολική εξαφάνιση ήταν μια τυχαία συνάντηση ενός αμέριμνου πολίτη της Εκάλης με δημοτικούς υπαλλήλους που προετοίμαζαν το έδαφος ώστε να φυτέψουν πικροδάφνες! Για κάποιον λόγο, ο άνθρωπος φρίκαρε στο θέαμα, το φωτογράφισε και ξεσήκωσε όλο τον κόσμο μέσω της σελίδας Facebook του Συλλόγου Εθελοντών Φιλόζωων. Κι εκεί είναι Εκάλη, ο αυτόπτης μάρτυρας δεν ήταν, προφανώς, ένας τυχαίος πολίτης. Αυτό στα σίγουρα. Κινητοποίησε μέχρι και τον ΕΟΔΥ που χωρίς καμία μελέτη ή έστω δεύτερη σκέψη εξέδωσε εγκύκλιο να… εκριζωθούν όλες οι πικροδάφνες από δημόσιους χώρους! Και εκτός Εκάλης εννοώ. Αυτή η κάπως παρορμητική αντίδραση του ΕΟΔΥ, ίσως δικαιολογείται από το φρεσκοδιορισμένο, άπειρο Επιστημονικό Συμβούλιό του που είχε συσταθεί, μόλις έναν μήνα πριν την επίμαχη δημοσίευση…
Επικράτησε η λογική, περιέργως
Ευτυχώς -για την πικροδάφνη, αλλά και τη λογική- λίγο μετά, ο οργανισμός έριξε κάπως τους τόνους προτείνοντας να αφαιρεθεί το φυτό -έστω- από τα σχολεία, αν θέλουμε όμως. Πιθανώς να έπαιξε ρόλο σε αυτή τη δεύτερη και πιο ήπια αντίδραση το άμεσο κράξιμο από περιβαλλοντικές οργανώσεις, επιστήμονες, κυρίως, της Ελληνικής Βοτανικής Εταιρίας και της Πανελλήνιας Ένωσης Επαγγελματιών Γεωτεχνικών. Λίγο αργότερα έκλεισε ολοκληρωτικά το «θέμα». Θα τους πήρε τηλέφωνο η Αγαπιδάκη φαντάζομαι, τ΄άκουσαν και λούφαξαν. Οπότε όλα καλά (spoiler alert), αν βγείτε έξω θα δείτε πως υπάρχουν ακόμα πικροδάφνες. Ωστόσο, ακόμη και αν δεν πιστεύετε στα μάτια σας, μην τις αγγίξετε να δείτε αν είναι αληθινές!
Μια πλατεία με πικροδάφνες
Πριν από πολλά, πολλά χρόνια στην πλατεία του Αγίου Ανδρέα στα Κάτω Πατήσια που παίζαμε 7, 8 ετών είχε μόνο μουριές και πικροδάφνες. Μια φορά άγγιξα τα φύλλα της, δεν ήταν και δύσκολο αφού κρυβόμασταν πίσω από αυτές ή τρέχαμε ανάμεσά τους. Λίγο μετά έκανα το λάθος -μία φορά μόνο- κι έβαλα τα χέρια μου στο στόμα, καλύτερα να τα έβαζα στα ματάκια μου και να τα ‘βγαζα. Φρίκαρα πραγματικά και είναι ένα από τα ελάχιστα που θυμάμαι από αυτή την πικρή ηλικία. Δεν έπαθα τίποτα σοβαρό, αν και τριάντα χρόνια μετά έχασα τα μαλλιά μου, χμ.
Κατάποση φύλλου
Η περίπτωση κατάποσης φύλλου είναι σχεδόν αδύνατη, ακόμη και από παιδάκια, θα σας πω τι εννοώ. Με το που πλησιάσεις το πάνπικρο φύλλο στα χείλη σου το πετάς σαν λαγοκέφαλο που βολτάρει στο βατραχοπέδιλό σου. Θα τρέξεις να βρεις νερό, είτε να πιεις μήπως και αραιώσεις την ανείπωτη πίκρα, είτε να πνιγείς να τελειώσει το βάσανο. Άσε που το φύλλο της σε «προειδοποιεί» -κάποιες φορές- ακόμη και με την απλή δερματική επαφή, προκαλώντας φουσκάλες στα χέρια. Η οικογένεια δραστικών ουσιών του φυτού είναι μεν τοξική, πολύ τοξική είναι η αλήθεια, αλλά το φυτό «φωνάζει» μη μ΄αγγίζεις είμαι σύρμα από ρεύμα κομμένο. Δεν είναι ύπουλο, άγευστο ή ακόμη χειρότερα γευστικό, ακόμη και η αφή των φύλλων του σε απωθεί να τα αγγίξεις πόσω περισσότερο να τα μασήσεις σαν κολομβιανός βοσκός. Ίσως δεν συμβαίνει το ίδιο με τα άνθη της, όσον αφορά στην αποτρεπτική επαφή, οι μέλισσες ας πούμε αν τρυγήσουν το άνθος -συνήθως το αποφεύγουν- λίγο μετά πεθαίνουν και «ευτυχώς» τουλάχιστον, ελαχιστοποιείται η περίπτωση να μεταφέρουν το δηλητήριο στο μέλι. Όλα τα μέρη της πικροδάφνης είναι τοξικά. Αν κάψετε, για παράδειγμα, μερικά από τα κλαδιά της στο τζάκι σας είναι αρκετά πιθανό την επόμενη ημέρα να κάψουν εσάς στη Ριτσώνα. Ωστόσο, οι τοξίνες του φυτού αποτελούν απλά την άμυνά του σε vegan ζωάκια. Ε δεν θέλει να το τρώνε ζωντανό, δικαίωμά του δεν είναι;
Πικροδάφνη και αείλανθος
Ας δούμε πώς θα λύσουμε το πραγματικό πρόβλημα με τον αείλανθο (βρωμοκαρυδιά) που μας τον φόρτωσαν οι… βασιλιάδες μας πριν από ενάμισι αιώνα από την Κίνα και τον φύτεψαν στον τότε Βασιλικό Κήπο χωρίς καμία επιστημονική μελέτη. Ο αείλανθος αποτελεί το μεγαλύτερο και πιο επιθετικό ζιζάνιο έβερ, καταστρέφει οποιοδήποτε είδος χλωρίδας συναντήσει στο πέρασμά του και να που τα βάλαμε τώρα με την όμορφη, ανθεκτική, πολύχρωμη, αυτοφυή -εδώ και χιλιάδες χρόνια- πικροδάφνη. Τα πλεονεκτήματά της είναι τόσο πολλά και σημαντικά που δεν θα έπρεπε καν να τεθεί δημοσίως ένα τόσο ανούσιο, ανόητο και σουρεαλιστικό θέμα λες και δεν είχαμε τότε τη Eurovision να ασχοληθούμε. Παραλίγο να ανακοινώσει o ΕΟΔΥ και δημοψήφισμα, αν θέλουμε ή δεν θέλουμε την πικροδάφνη στην Ελλάδα. Και φανταστείτε πως αυτό ξεκίνησε από ένα post μιας σελίδας Fb ενός φιλοζωικού συλλόγου (καμία σχέση δηλαδή με φυτά και λουλουδάκια) κι έγινε viral εξαιτίας της απερίσκεπτης συμμετοχής του ΕΟΔΥ στη θεοπάλαβη διένεξη, που πήρε στα σοβαρά το όλο θέμα, κάπως ρεζίλι. Και όχι μόνο αυτός, αλλά και ο Σύλλογος Φιλόζωων Εθελοντών Εκάλης, του οποίοι οι διαχειριστές της σελίδας δεν σεβάστηκαν, δεν προστάτευσαν τους 9,8 Κ Ακόλουθους. Εκτέθηκαν, δημοσιοποίησαν χωρίς κανέναν έλεγχο ένα θέμα που στο κάτω κάτω της γραφής, δεν άπτεται στους… ΚΑΔ τους, συν μηδέν crisis management όταν αυτό έγινε viral.
Εν κατακλείδι
Αφήστε τις πικροδάφνες ήσυχες, ανέγγιχτες, φυτέψτε κι άλλες, όπου χρειάζεται. Κανείς δεν κινδυνεύει από αυτές, πιο πολλές είναι οι πιθανότητες να προσγειωθεί ένα κλαδί ευκάλυπτου στο κεφάλι σας, παρά να δηλητηριαστείτε από τα φύλλα της πικροδάφνης. Είμαστε πολύ τυχεροί που φυτρώνουν παντού στην Ελλάδα μας και τόσο εύκολα, είναι πανέμορφες, δεν είναι εισαγόμενες, αναφέρονται σε αρχαία ελληνικά κείμενα του 4ου αιώνα π.Χ όχι για την τοξικότητα και την αποφυγή, αλλά για τις φαρμακευτικές ιδιότητές τους! Δυόμισι χιλιετηρίδες μετά και πόσο διαφορετική η αντιμετώπιση από μία μειοψηφία μεν, τόσο ισχυρή δε. Οι πικροδάφνες ανθίζουν σχεδόν εννέα μήνες τον χρόνο, χρειάζονται ελάχιστα για να επιβιώσουν, ανθεκτικές, σκληροτράχηλες, ο… Προφήτης Ηλίας ή ο Άγιος Αντώνιος των φυτών, ιδανικές να μας προφυλάξουν κάπως από το ακόμη πιο ζεστό, άνυδρο και δυστοπικό, κλιματικό μέλλον.
Α και κάτι τελευταίο σχετικά με τη φωτογραφία της ανάρτησης στο Facebook των Εθελοντών Φιλόζωων Εκάλης: σε περιβάλλον με πεύκα, μόνο οι πικροδάφνες μπορούν να αναπτυχθούν εκεί ανάμεσα ή και κάτω από αυτά. Κάτι περισσότερο θα ξέρουν στον Δήμο Κηφισιάς που εδώ και 130 χρόνια, από το 1896, έχουν διοργανώσει 72 Ανθοκομικές Εκθέσεις…
